Communist Party of Iran
Marxist.Leninist.Maoist
حزب کمونیست ایران
مارکسيست.لنينيست.مائوئيست
جستجوی بیشتر
 
 زنان   شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۸ برابر با ۱۹ اکتبر ۲۰۱۹                    
 
«زنان نيمي از آسمان را بدوش مي كشند و بايد آن را فتح كنند

«زنان نيمي از آسمان را بدوش مي كشند و بايد آن را فتح كنند

- مائو تسه دون

 

در معرفي کتاب «نيمي از آسمان»

 

 نويسنده : کلودي بوروايل،

تاريخ نگارش 1972 ميلادي

مترجم : منير اميري

تاريخ انتشار به زبان فارسي اسفند 1377

متن کامل اين کتاب در تارنماي حزب ما در بخش کتابخانه قابل دسترس است.

 

 

 

تازگي ها مجري يكي از شبكه هاي ماهواره اي فارسي زبان به اسم تماشا كه برنامه ويژه اي براي زنان پخش مي كند از تحولات دهه 1960 ميلادي مي گفت. روي صحبتش با زنان بود و مي گفت دو مساله باعث شد كه زنان از مردان عقب بيفتند. يكي رشد تكنولوژي و آمدن ماشين لباسشويي و ظرفشويي و اتوي برقي به خانه ها بود كه زنان را تنبل كرد و جلوي نقش مهمي كه زن در خانه بازي مي كرد را گرفت. دوم انقلاب جنسي و تغيير در روابط سنتي زن و مرد بود كه باعث شد زنان فقط به اينجور مسائل فكر كنند و از رشد فكري و علمي باز بمانند! مسخره بودن اين حرفها براي كساني كه تاريخ را مطالعه كرده اند و مي دانند كه شرايط زنان به ويژه در كشورهاي غربي قبل و بعد از دهه شصت چه تفاوت هايي داشته كاملا مشخص است. هر زني كه عقل سليم داشته باشد و خود را دربست تسليم سنت و خرافه نكرده باشد به حرفهاي آن مجري تلويزيون خواهد خنديد. اغلب زنان جواني كه به زور پدر و مادر به ازدواج نديده و نشناخته تن داده اند و امروز با حسرت از لزوم معاشرت دختران و پسران نوجوان قبل از رسيدن به سن ازدواج مي گويند، حتي كلمه اي در مورد دهه شصت ميلادي و انقلاب در روابط زن و مرد نشنيده اند ولي با دل و جان مي فهمند كه پايبندي به سنت هاي كهنه، زنان را با چه فجايع و بدبختي هايي همراه مي كند. اما حسن اينجور برنامه هاي تلويزيوني آن است که مردم را به فكر تاريخ و تاثير وقايع تاريخي بر زندگي نسل هاي مختلف مي اندازد. دهه 1960 ميلادي يكي از مقاطع تاريخي فوق العاده اثرگذار بود. اثراتي كه از نظر مرتجعين و تاريك انديشان مذهبي و مردسالاران، مخرب و منفي و ضداخلاقي به حساب مي آيد. گردانندگان جمهوري اسلامي و برنامه سازان آن قبيل شبكه هاي تلويزيوني در اين زمره اند. در مقابل، صدها ميليون زن و مرد جوان را در كشورهاي مختلف مي بينيم كه از ارزش ها و اخلاقيات و روابط به مراتب بهتري نسبت به نسل جوان قبل از دهه شصت پيروي مي كنند، چه به اين مساله آگاه باشند چه نباشند. بدون شناختن اين تاريخ نمي توانيم در جامعه اي مثل ايران كه گرفتار سلطه ارتجاع سياسي و فرهنگي است يك آينده نوين و متفاوت بسازيم. خيلي ها از روابط حاكم رنج مي برند و اين نارضايتي را به زبان مي آورند، اما سئوال اينست كه براي خلاص شدن از شر اين روابط چه بايد كرد؟ بايد روابط نوين را شناخت و فهميد كه با چه وسيله اي و در چه شرايطي اين روابط نوين جايگزين روابط كهنه مي شود. تاريخ دهه 0691 آئينه اي است كه مي توان در آن اين چيزها را مشاهده كرد. متاسفانه در كتابها و فيلم هاي موجود به زبان فارسي نمي توانيم آثار زيادي پيدا كنيم كه اين تاريخ را به شكل درست و همه جانبه و تحريف نشده بازگو كند. اينجا فرصتش نيست كه ريز به ريز عوامل را بررسي كنيم و بگوييم چرا اينطور شده. مهمترين دليلش اينست كه دستگاه فرهنگي و آموزشي حاكم هم در رژيم اسلامي و هم در رژيم گذشته از تحولات و تغييرات عميق دهه شصت متنفر بوده اند. سعي كرده اند كه جوانان با اين بخش از تاريخ آشنا نشوند.

يكي از معدود كتابها در اين زمينه كه به فارسي ترجمه شده، نيمي از آسمان نام دارد. اين كتاب كه در سال 2791 نوشته شده بازتاب افكار و ارزش ها و مناسبات نويني است كه در ذهن و زندگي بخش پيشرو و انقلابي دنياي آن روز شكل گرفته بود و براي خودش جا باز مي كرد. اين كتاب محصول جنبش و مبارزه پر قدرتي است كه در دهه 0691بر پا شده بود. كلودي بوروايل (نويسنده كتاب) خود يكي از فعالان جنبش رهائي زنان در فرانسه طي همان دوره بود. او كه گرايش كمونيستي انقلابي داشت اوايل سال 0791 همراه با يك گروه از زنان فمينيست فرانسوي با گرايشات متفاوت سياسي به كشور چين سفر كردند تا وضعيت زنان آن كشور و تغييراتي را كه از سر مي گذراندند از نزديك ببينند. آن تجربه را بررسي كنند و از آن بياموزند.

در آن دوران، چين هنوز يك كشور سوسياليستي واقعي بود و زمين تا آسمان با چين امروز كه يك كشور سرمايه داري است و اكثريت جمعيت يك ميليارد و نيمي اش اسير استثمار و ستمند فرق داشت. چين انقلابي آن روز كه مائوتسه دون رهبرش بود در زمينه هاي مختلف پيشرفتهاي زيادي كرده بود و با ارائه يك اقتصاد و سياست و فرهنگ نوين و متفاوت از نظام بيرحم سرمايه داري جهاني باعث اعجاب همگان شده بود. خيلي از مردم دنيا از چين مائوئيست الهام مي گرفتند و آن را تحسين مي كردند. يكي از زمينه هايي كه توجه انقلابيون و ترقيخواهان ساير كشورها را به خود جلب مي كرد زير و رو شدن موقعيت زنان چيني بود. قبل از پيروزي انقلاب چين در سال 1949 ، زنان تقريبا جايگاه و ارزش و حقوقي در آن جامعه نيمه فئودالي نداشتند. آنان كنيز و برده مردان خانواده محسوب مي شدند. زن تا حدي بي ارزش بود كه بسياري از مردم نوزادانشان را اگر دختر بود در همان زمان تولد مي كشتند.

كتاب نيمي از آسمان از زبان كساني كه آن روزها را ديده بودند تصويرهاي تكان دهنده اي از وضعيت زنان قبل از انقلاب ارائه مي دهد. اما اين كتاب فقط حكايت رنج هاي زنان نيست. بلكه نشان مي دهد كه همين زنان فرودست چگونه موفق شدند شرايط را عوض كنند، به صحنه مبارزه سياسي و اجتماعي قدم بگذارند، انقلاب كنند و به سازندگان جامعه و تاريخ تبديل شوند.خواندن اين كتاب براي ما كه در جامعه خود از كودكي با ستم جنسيتي دست به گريبانيم و به محض اينكه دست چپ و راستمان را مي شناسيم با مردسالاري و پدرسالاري و با چماق و تازيانه دولت و قوانين مدني و شرعي و سنت و دين بر سرمان مي كوبند، بسيار جالب و آموزنده است. براي ما كه مي بينيم ديو فقر و ستم، ده ها هزار دختر جوان را به تن فروشي واداشته است، براي ما كه هزاران نفرمان قرباني قتل هاي ناموسي و خودكشي ها شده ايم، براي ما كه ممنوعيت معاشرت و عشق را تجربه كرده ايم و ازدواج ناخواسته به واقعه اي ناگزير در زندگي اكثريتمان تبديل شده، روبرو شدن با تجربه مشابه زنان چيني و فهميدن اينکه چگونه دست به تغيير ريشه اي شرايط زندگيشان زدند، بسيار هيجان آور است.

نيمي از آسمان به ما مي گويد كه بر تن فروشي و ازدواج هاي اجباري و بي حقوقي اجتماعي و قوانين تبعيض آميز مي توان در عرض مدت كوتاهي نقطه پايان گذاشت، اگر قدرت سياسي مرتجعين مردسالار سرنگون شود و يك قدرت سياسي واقعا انقلابي بر سر كار آيد كه هدفش رهايي نوع بشر از هرگونه ستم و استثمار باشد. رهبران انقلاب چين، كمونيست بودند. در صفوف رهبران حزب كمونيست چين و فرماندهان و جنگجويان ارتش سرخ چين كه انقلاب آن كشور را هدايت كردند و به پيروزي رساندند، زنان انقلابي و آگاه از بين كارگران و دهقانان و روشنفكران حضور داشتند.

كمونيستهاي چيني اين واقعيت را مي دانستند و از زبان مائوتسه دون با صداي بلند اعلام مي كردند كه: تا وقتي حتي يك زن تحت ستم وجود داشته باشد نمي توان از رهايي جامعه صحبت كرد.

كتاب، ما را با نظرات و دورنماها و برنامه هاي عملي رهبران چين مائوئيستي براي تغيير مداوم شرايط سياسي و اقتصادي و فرهنگي در مسير رهائي زنان آشنا مي كند و اين واقعيت را آشكار مي سازد كه اين راهي طولاني و سرشار از مبارزه است.

نيمي از آسمان نشان مي دهد كه پيروزي انقلاب، پايان كار نيست و جنبش و مبارزه زنان براي در هم شكستن شكل ها و شيوه هاي گوناگون ستم جنسيتي در كشور سوسياليستي ادامه مي يابد و پيشرفت جامعه و تحقق آرمان هاي انقلابي را نمي توان از پيشرفت اين جنبش و مبارزه جدا كرد.

اگر چه كتاب نيمي از آسمان به مساله رهائي زنان در چين مي پردازد، اما از مسائل مهم مربوط به جنبش زنان در سطح جهاني در دهه هاي قبل غافل نيست. كلودي بوروايل مي كوشد تجربه چين را با تلاش هايي كه بعد از انقلاب اكتبر 1917 در اتحاد شوروي انجام گرفت مقايسه كند. در همين زمينه، كتاب به ديدگاه هاي مختلفي مي پردازد كه در جنبش كمونيستي از مفهوم و عملكرد ديكتاتوري پرولتاريا، نقش دولت و رابطه متقابل آن با نهادهاي توده اي و جنبشهاي اجتماعي، اهميت تغيير قوانين مدني و محدوديت هايي كه شرايط اجتماعي بر سر تغيير قوانين قرار مي دهد، وجود داشته است.

ما در تجربه اسارت خود در جمهوري اسلامي بارها با اين استدلال حكومتيان و تئوريسين هاي مردسالار روبرو شده ايم كه حق، حق است. عدالت، عدالت است. قانون، قانون است و بيطرف است و زن و مرد نمي شناسد! نيمي از آسمان با نگاه به قوانين مدني چين انقلابي، پوچي و عوامفريبانه بودن اين قبيل استدلالات را خوب نشان مي دهد و به ما مي گويد كه لازمه رفع ستم و نابرابري، تدوين قوانين تبعيض آميز و نابرابر مثبت به نفع ستمديدگان است. در جامعه اي كه اسير نابرابري و تبعيض جنسيتي عليه زنان است، تنها قوانيني مي تواند عادلانه باشد و به رفع ستمديدگي و فرودستي زنان كمك كند كه به ضرر موقعيت برتر مردان در همه زمينه ها باشد. نيمي از آسمان، موضوع قانون و جنسيت را در زمينه هايي مثل اشتغال و دستمزد، آموزش و پرورش، خانواده و ازدواج و طلاق، روابط جنسي قبل از ازدواج و سقط جنين بررسي مي كند.

احتياج نيست كه ما با همه نظراتي كه كلودي بوروايل مطرح مي كند موافق باشيم يا كل تجربه چين انقلابي در اين زمينه را بي كم و كاست بدانيم. مساله اينست كه كتاب نيمي از آسمان ما را با به عمل درآمدن افکار پيشرو و انقلابي در مناسبات چند صد ميليون زن و مرد آشنا مي كند و دريچه هاي بيشماري را به روي ما مي گشايد تا بتوانيم گسترده تر و عميقتر به يك مساله مهم اجتماعي و طبقاتي يعني مساله زن نگاه كنيم.

و نكته آخر اينكه، آنچه در چين انقلابي آن دوران مي گذشت بخشي از يك جنبش عظيم و فراگير انقلابي در سطح جهاني بود. تحولات انقلابي چين مائوئيست و مشخصا انقلاب کبير فرهنگي پرولتاريائي لبه تيز و نيروي محركه خيزش جهاني دهه 1960 به حساب مي آمد. بخشي از اين جنبش جهاني در چين سوسياليستي جريان داشت؛ جنبشي بود که با نيروي ارتجاعي سرمايه داري براي بازگرداندن جامعه سوسياليستي به عقب مبارزه مي كرد و با نشانه گرفتن بقاياي روابط اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي ستمگرانه، انرژي توده هاي مردم را براي تعميق سوسياليسم رها مي کرد و مشخصا زنان را به برخاستن و گسستن بقاياي زنجيرهاي خود و هموارتر كردن مسير رهايي نوع بشر فرا مي خواند. بخش ديگر جنبش دهه 60 در كشورهاي امپرياليستي جريان داشت که مناسبات و ارزش ها و سنت هاي كهنه چند صد ساله بورژوازي و امپرياليسم را هدف قرار مي داد. جنبش رهائي زنان در اروپا و آمريكا در همين بستر اوج گرفت.

در آن دوران پر تب و تاب كه ايده و آرمان انقلاب، ذهن و عمل هزاران هزار زن و مرد جوان در كشورهاي امپرياليستي را رقم مي زد، كاملا طبيعي بود نظرات سياسي و طبقاتي مختلفي در مورد اهداف و آينده جنبش انقلابي مطرح شود. درون جنبش زنان نيز چنين بود. براي رهايي زن، مفاهيم و تفسيرهاي مختلفي وجود داشت و راه هاي مختلفي پيشنهاد مي شد. كلودي بوروايل در نيمي از آسمان نمي توانست نسبت به اين مباحثات بي اعتنا باشد و نبود. در گوشه هاي مختلف كتاب مي بينيم كه نويسنده با جريانات مختلف در جنبش چپ و در صفوف فمينيست ها جدل مي كند. از اين زاويه نيز نيمي از آسمان مي تواند به شناخت بيشتر از گرايشات مختلف موجود در جنبش زنان كمك كند. اين جنبش هرچند طي چند دهه اخير تغييراتي را از سر گذرانده است اما ريشه مباحثات و اختلافات امروز را مي توان در آن گذشته رديابي كرد.

در آغاز اين نوشته از مخالفت مرتجعين با جنبش دهه شصت ميلادي و ماجراي ماشين لباسشويي و انقلاب جنسي گفتيم. طنز داستان اينست كه در كتاب نيمي از آسمان بر سر اين دو نكته با گروهي از فمينيست ها در غرب جدل شده است. حتي يكي از سوتيترهاي كتاب اينست كه ماشين لباسشويي زنان را آزاد نمي كند. در بخش پاياني كتاب نيز كلودي بوروايل عليه اين نظريه که انقلاب جنسي در غرب را عامل مهم رهائي زنان مي دانست، استدلال مي كند. واقعيت اينست كه نه پيشرفت تكنولوژيك بخودي خود مي تواند به رفع ستم جنسيتي و آزاد كردن زنان از قيد و بند كار خانگي و استثمار در خانواده بينجامد و نه تغيير در روابط جنسي مي تواند بر مردسالاري و پدرسالاري نقطه پايان بگذارد. براي اينكار نياز به انقلاب اجتماعي است. انقلابي كه ميليونها زن و مرد را درگير كند و بر مبناي ايده رهايي نوع بشر از هر ستم و استثماري سازمان يابد و رهبري شود. پيشرفتهاي تكنولوژيك و كاستن از شدت كار و فراهم كردن ساعات فراغت بيشتر براي انسانها، كنار زدن سنت هاي كهنه و دست و پاگير و ستمگرانه در روابط عاطفي و جنسي انسانها، از ضروريات و از اجزاء مهم فرايند ساختن يك جامعه نوين سوسياليستي است. اين هم يكي از واقعياتي است كه مي توان از لابلاي سطرهاي نيمي از آسمان به آن پي برد.

اين كتاب را همه بايد بخوانيم، بر سر نكاتش فكر كنيم و به بحث بگذاريم و آموزه هايش را در مبارزه براي كسب رهائي بكار بگيريم.

 

 

      
 
 شما در حال خواندن مقاله
 در معرفي کتاب «نيمي از آسمان»
 نوشته
 نشریه حقیقت ـ شماره 21
 در تاريخ
 2005-02-19
.هستيد
 
پاسخى تاريخى- جهاىى به عصری با اهميت تاريخى- جهاىى
اﯾﻦ ﺳﻨﺪ، ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣه ی ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ اﯾﺮان- ﻣﺎرﮐﺴﯿﺴﺖ ﻟﻨﯿﻨﯿﺴﺖ ﻣﺎﺋﻮﺋﯿﺴﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد .اﻧﺘﻈﺎر و آرزوی ﻣﺎﺳﺖ ﺗﺎ « ﭘﯿﺶ ﻧﻮﯾﺲ » ﺳﻨﺪ، در ﻣﯿﺎن طﯿﻒ ِ وﺳﯿﻌﯽ از ﻣﺒﺎرزﯾﻦ ِ از ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ و دوﺳﺘﺪاران اﯾﻦ ﺣﺰب ﺗﺎ رﻓﻘﺎی ﺟﻨﺒﺶ ﭼﭗ و ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ، ﺣﺮﮐﺖ ھﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد . ﺑﮫ وﯾﮋه، ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﺣﺰب ﻣﻮظﻒ اﻧﺪ ﺗﺎ آن را ﺑﮫ ﻣﯿﺎن ﺟﻮاﻧﺎن ﻣﺒﺎرزی ﮐﮫ ﺑﺎ ﺧﯿﺰش دی ﻣﺎه وارد ﺻﺤﻨﮫ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺟﺎﻣﻌﮫ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺑﺒﺮﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ اﻓﮑﺎر و واﮐﻨﺶ ها و اﺣﺴﺎﺳﺎت آن ھﺎ ﮐﮫ ﺳﻨﺪ را ﺧﻮاﻧﺪه و ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽﮐنند آﺷﻨﺎ ﺷﻮﯾﻢ، ﺑﯿﺎﻣﻮزﯾﻢ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﯿشتری ﺑﺮای ﻏﻨﯽ تر و ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺮ ﮐﺮدن ﺳﻨﺪ ﺑﮫ دﺳﺖ آورﯾﻢ

استراتژی راه انقلاب در ایران
سند زیر یکی از اسناد جلسه پلنوم دهم کمیته مرکزی )در اختیار 2017 ( مه 1396 است که در اردیبهشت اعضا و هواداران حزب قرار گرفت تا در حوزه هایی حزبی گوناگون مورد بحث قرار بگیرد . کمیتۀ مرکزی حزب با آن را مورد بازبینی قرار ، توجه به نظرات دریافت شده داد و اینک برای اطلاع عموم اقدام به انتشار آن می کند . 2018 /1397 پاییز

گسست ضروری و آزادی ما در حفظ جهتگیری استراتژیک - گزارش پلنوم 9
1394 سند داخلی از کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران (م ل م) مصوب آذر

 
تماس با ما 
فيس بوک 
تويتر      
حزب کمونيست ايران (م.ل.م)
را دنبال کنيد در