Communist Party of Iran
Marxist.Leninist.Maoist
حزب کمونیست ایران
مارکسيست.لنينيست.مائوئيست
جستجوی بیشتر
 
 سربداران   شنبه ۱۶ فروردين ۱۳۹۹ برابر با ۰۴ آوريل ۲۰۲۰                    
 
نظری در موردکتاب پرنده نو پرواز

نظری در موردکتاب پرنده نو پرواز

 

 

به نقل از : نشريه فرانسوي زبان ژورنال دو ايران

نوشته: محمود دلفانی

اخيرا نشريه «ژورنال دو ايران» که به زبان فرانسه در پاريس منتشر مي شود در شمار  3 – 2 ( ژوئيه – اکتبر 2005)  در ستون مطالعات ايراني مقاله اي در نقد و معرفي کتاب «پرنده نوپرواز» به چاپ رسانده است. اين مقاله توسط آقاي محمود دلفاني تاريخ پژوه و مدير نشريه «ژورنال دو ايران» نگاشته شده است. ما ترجمه اين مقاله را در اختيار خوانندگان نشريه حقيقت قرار مي دهيم. تلاش شده ترجمه فارسي اين مقاله حتي المقدور دقيق باشد. در شماره هاي آتي نشريه حقيقت به نکات و پرسشهاي مطرح شده در اين مقاله خواهيم پرداخت.

- هيئت تحريريه نشريه حقيقت

 تاريخ نگاري مدرن مستلزم آن است كه تاريخ بي طرفانه بررسي شود و تجزيه و تحليل وقايع تاريخي به دور از شور و حرارت عصر انقلاب انجام شود. احزاب سياسي چپ ايران مي توانند موضع خود را درباره حوادث تاريخي حفظ کنند، اما براي تاريخ نگاري اتخاذ نگاهي کارشناسانه ضروري است.

در اين چارچوب است که بايد با درک متدولوژي تاريخ مدرن، تحولات اجتماعي سياسي ايران بعد از انقلاب 79 (1357) را مورد بررسي قرار داد. بنظر مي رسد ضروري است كه همه احزاب سياسي به اصول تاريخ نگاري مدرن احترام بگذارند. رهبران سياسي با درک اهميت اين وظيفه، بايد متد دقيقي اتخاذ کنند که از طريق آن بتوانند دستمايه هاي لازم براي بررسي کارشناسانه تاريخ چپ ايران را در اختيار تاريخ نگاران قرار دهند. درک اين نياز تاريخي، کليد اصلي برخورد جديد تاريخ نگارانه و تدوين تحليل از چپ ايران در عرصه تاريخ سياسي و اجتماعي است.

 يکي از مشکلات مورخين در بررسي تحولات سياسي اجتماعي ايران و رشد نيروهاي چپ، عدم دسترسي به مدارک مورد نياز جهت اين بررسي مي باشد. دستيابي به مدارک اصيل و قابل اتکا در اين زمينه تقريبا ناممکن است. بعلاوه، اکثر نيروهاي سوسياليست و کمونيست ايران کوشيده اند وقايع را بنا به نگرش خود توجيه کنند. يکي از دلايل مهمي  که هنوز بعد از گذشت سال ها از تشکيل احزاب، کتبي که تاريخ اين نيروها را بطور متدلوژيک بررسي کند موجود نيست، نگاه ايدئولوژيک چپ، و ساير نيروهاي سياسي ايران، به وقايع تاريخي است.

چندين سال است که فعالين نيروهاي چپ در ايران تلاش هائي را در زمينه تاريخ نگاري شروع کرده اند ولي اين کار را بدون اجراي روش هاي علمي تاريخ نگاري انجام مي دهند. مثلا مجموعه اي از اسناد، اعلاميه ها، بيوگرافي ها درباره فعاليت هاي خود در ايران و ساير نقاط انتشار داده اند. اين تاليفات را ميتوان به عنوان شروع کار پذيرفت، ولي هنوز تا يک تاليف تاريخي راه زيادي هست. چرا که «تاريخ چپ در ايران» يک وقايع نگاري ساده نيست. بلکه در برگيرنده مجموعه اي از برداشت ها جهت دفاع از مارکسيسم واقعي عليه جمهوري اسلامي و ايدئولوژي هاي سياسي ديگر مي باشد.

با اين وجود، «پرنده نو پرواز» تفسير متفاوتي است از تاريخ گروه کوچکي از پيشتازان کمونيست در ايران در سال هاي اوليه انقلاب 57 اتحاديه کمونيست هاي ايران (سربداران). دليل انتخاب اين کتاب از جانب ما اين است که مولفين آن کوشيده اند تاريخ را به شيوه اي ديگر تعريف کنند.

بديهي است که اين کتاب نمونه تضادهاي تاريخي نيست چرا که توسط گروهي از مبارزين چپ تدوين شده که تفسيرشان از عمليات آمل به هيچ وجه بي طرفانه نيست. با اين وجود، کتاب کارپايه اي به دست تاريخ نگاران مي دهد که اميدواريم ديگران بتوانند از آن براي تدوين تفسيرهاي بهتر استفاده کنند. در نگاه اول مي بينيم که اين کتاب خاطرات فعالين کمونيست است. نويسنده براي خواننده ناشناس مي ماند و هيچ توضيحي نيز در مقدمه ارائه نشده است.

اين کتاب اولين تاليف تاريخي از اين حوادث است و توسط نسلي که اين سالهاي نبرد را از سر گذرانده نگاشته شده. ويرايش کتاب نيز کار مبارزيني است که وظيفه شان دفاع از موضع سياسي سربداران در سالهاي اوليه جمهوري اسلامي است. عمليات وسيعي عليه گروه سربداران توسط پاسداران انقلاب اسلامي انجام شد که نتيجه يک عمليات بزرگ نظامي توسط اين گروه بود، عملياتي که جزئياتش در کتاب معکس است. روشن است که در چنين شرايطي، دفاع از مواضع سربداران به گونه اي انجام شده که هيچ جبهه اي را براي منقدين باز نگذارد و به هيچ يک از «ضعف هاي» استراتژي اين گروه اعتراف نکند.

اما در عين حال کتاب اين درک را به ما مي دهد که اوضاع آن زمان پيچيده بود و انتقاداتي نيز به سربداران مي کند. اين نخ تسبيح و اين دورنماي بلندپروازانه است که کتاب را براي مولفين رقم زده است. اين کتاب اولين تلاش براي بررسي و توضيح تاريخي پروسه شکل گيري و تکامل يک گروه کمونيستي ايران در زمان انقلاب اسلامي است.

پرنده نو پرواز از سه بخش تشکيل شده. اولين بخش توضيحي مي باشد؛ بازگويي بر اساس خاطرات يکي از مبارزيني که در اين عمليات شرکت داشته، پروسه اي که در آن چپ کمونيست در شمال ايران مطرح مي شود. در اين فصل مولف يا مولفين علل شکست گروه سربداران توسط پاسداران و بعضي از مردم شهر آمل و شهرهاي ديگر را بررسي مي کنند. اين خاطرات به شکل سوال جواب با يکي از فعالين عمليات گروه سربداران تحت عنوان «قيام آمل» ارائه شده است.

تمام اطلاعات ما از اين عمليات محدود به اخبار رسمي دولتي و شايعات آن زمان مي شد. اين کتاب امکان مقايسه دو تفسير متفاوت را فراهم مي آورد.

قسمت دوم کتاب شامل مجموعه اي از اسناد بسيار مهم و نوشته هاست (هم نظرات سياسي- نظامي و هم برخي گزارشات روزمره فعاليت گروه) به منظور روشن کردن استراتژي سياسي و نظامي سربداران. اين بخش در جهت تائيد مواضع تئوريک و مانورهاي سياسي گروه است که تحت نام حزب کمونيست ايران براي احيا کامل برنامه مارکسيستي لينينيستي و مائوئيستي در ايران مبارزه مي کند. در واقع بخش دوم تکميل کننده بخش اول است و نمي توان يکي را بدون ديگري مطالعه کرد.

بخش سوم، شامل اسم و عکس مبارزين سربداران است که در ميدان نبرد و يا در زندان ها کشته شده اند.

جزئيات، چشم انداز متغيري در مقابل خواننده مي گشايد، و اولين چالش، تحليلي نوين از عمليات سربداران است: دلايل متعددي که به شکست جنبش ها و عمليات نظامي کمونيست هاي ايران انجاميد کدامند؟ و چگونه مي توان در اين تاريخ عناصري از بعد ماوقع گنجاند، عناصري مانند ايدئولوژي مارکسيسم و تعاريفش از درست و نادرست در پيچيدگي هاي جامعه ايران.

نتايج چنين مقاومت و نبردي عليه دولت اسلامي چيست؟ چه کسي از نظامي شدن جامعه ايران آن زمان بيشترين استفاده را برد؟ آيا زماني که براي اعلام مبارزه مسلحانه عليه دولت انتخاب شد، زمان مناسبي بود؟ چه درس هائي از اين استراتژي ميتوان گرفت؟

در اين کتاب بخش خاطرات به عنوان پاسخ مطرح شده است، خاطراتي که متجانس و تک خطي نيست، برعکس، خود سرچشمه يک بحث است: «از تجربه اين شکست چه استفاده اي مي توان کرد؟» اين موضوع براي تاريخ نگار کماکان مورد بحث است چرا که خواننده در برخي موارد پاسخ سوالش را نمي يابد.

با اين وجود، اين کتاب کم و بيش موفق است، چرا که بحث ايدئولوژيک و انديشه مرتبا جا عوض مي کنند. ولي از نقطه نظر متدولوژيک، تا وقتي نويسندگان تمام مدارک تاريخي را در اختيار تاريخ نگاران قرار ندهند، اين کتاب را نمي توان يک منبع قابل استناد تاريخي محسوب کرد. اين کتاب در واقع خاطراتي است و يادواره اي در بزرگداشت مبارزيني که در طي نبرد کشته شدند و نتيجتا با نثري سياسي ايدئولوژيک ويرايش شده است. نويسندگان مخالفينشان را محکوم و از «رفقايشان» تجليل مي کنند.  ولي عليرغم همه اينها، تاريخ نگاران مي توانند پرنده نو پرواز را بعنوان قدم بزرگي در جهت روشن کردن حقيقت بخشي از تاريخ انقلاب 57 قلمداد کنند.

ما اميدواريم کساني که وظيفه بهبود اين کار را بعهده مي گيرند، مدارک و خاطرات خود از سال هاي اوليه انقلاب را در دسترسمان قرار دهند.

 

Mahmoud.delfani@journaldiran.com

 

      
 
 شما در حال خواندن مقاله
 نظری در موردکتاب پرنده نو پرواز  
 نوشته
 به نقل از : نشريه فرانسوي زبان ژورنال دو ايران نوشته: محمود دلفانی
 در تاريخ
 2005-10-23
.هستيد
 
پاسخى تاريخى- جهاىى به عصری با اهميت تاريخى- جهاىى
اﯾﻦ ﺳﻨﺪ، ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣه ی ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ اﯾﺮان- ﻣﺎرﮐﺴﯿﺴﺖ ﻟﻨﯿﻨﯿﺴﺖ ﻣﺎﺋﻮﺋﯿﺴﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد .اﻧﺘﻈﺎر و آرزوی ﻣﺎﺳﺖ ﺗﺎ « ﭘﯿﺶ ﻧﻮﯾﺲ » ﺳﻨﺪ، در ﻣﯿﺎن طﯿﻒ ِ وﺳﯿﻌﯽ از ﻣﺒﺎرزﯾﻦ ِ از ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ و دوﺳﺘﺪاران اﯾﻦ ﺣﺰب ﺗﺎ رﻓﻘﺎی ﺟﻨﺒﺶ ﭼﭗ و ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ، ﺣﺮﮐﺖ ھﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد . ﺑﮫ وﯾﮋه، ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﺣﺰب ﻣﻮظﻒ اﻧﺪ ﺗﺎ آن را ﺑﮫ ﻣﯿﺎن ﺟﻮاﻧﺎن ﻣﺒﺎرزی ﮐﮫ ﺑﺎ ﺧﯿﺰش دی ﻣﺎه وارد ﺻﺤﻨﮫ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺟﺎﻣﻌﮫ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺑﺒﺮﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ اﻓﮑﺎر و واﮐﻨﺶ ها و اﺣﺴﺎﺳﺎت آن ھﺎ ﮐﮫ ﺳﻨﺪ را ﺧﻮاﻧﺪه و ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽﮐنند آﺷﻨﺎ ﺷﻮﯾﻢ، ﺑﯿﺎﻣﻮزﯾﻢ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﯿشتری ﺑﺮای ﻏﻨﯽ تر و ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺮ ﮐﺮدن ﺳﻨﺪ ﺑﮫ دﺳﺖ آورﯾﻢ

استراتژی راه انقلاب در ایران
سند زیر یکی از اسناد جلسه پلنوم دهم کمیته مرکزی )در اختیار 2017 ( مه 1396 است که در اردیبهشت اعضا و هواداران حزب قرار گرفت تا در حوزه هایی حزبی گوناگون مورد بحث قرار بگیرد . کمیتۀ مرکزی حزب با آن را مورد بازبینی قرار ، توجه به نظرات دریافت شده داد و اینک برای اطلاع عموم اقدام به انتشار آن می کند . 2018 /1397 پاییز

گسست ضروری و آزادی ما در حفظ جهتگیری استراتژیک - گزارش پلنوم 9
1394 سند داخلی از کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران (م ل م) مصوب آذر

 
تماس با ما 
فيس بوک 
تويتر      
حزب کمونيست ايران (م.ل.م)
را دنبال کنيد در