Communist Party of Iran
Marxist.Leninist.Maoist
حزب کمونیست ایران
مارکسيست.لنينيست.مائوئيست
جستجوی بیشتر
 
 حقيقت دوره سوم- شماره 74  شنبه ۳۱ فروردين ۱۳۹۸ برابر با ۲۰ آوريل ۲۰۱۹       
مروری بر وقایع اخیر ترکیه

مروری بر وقایع اخیر ترکیه

 

در پی انتخابات که حزب دمکراتیک خلق ها (ه.د.پ) با همراهی بخشی از متحدین چپ خود توانست موانع ورود به مجلس را بردارد، تحولات سیاسی داخلی ترکیه با سرعت بیشتری در حال شکل گیری است. «پروسه صلح» تعطیل شده و آوازهای «شادی و برادری و هم کیشی» جای خود را به فریادهایی در «محکومیت تروریسم، مبارزه برای آرامش و بازگرداندن اقتدار و امنیت» داده است. دولت حاکم توانست با چاشنی کشتارهایی در سوروچ و آنکارا که توسط دستان مرتجعینی چون داعش انجام داد، اذهان مردم را متوحش و پایه های حکومت وحشتِ نظامی و امنیتی خود را توجیه کند. حال سفره ی صلح حاکمان به مقتضای زمان برچیده شده است. با این وجود هنوز هم شعار اپوزیسیونِ اردوغان «صلح» است!

بیش از هزار نفر از دانشگاهیان ترکیه نامه ای در اعتراض به جنگ بی رحمانه ای که اردوغان علیه مردم کردستان به راه انداخته منتشر کرده و تقاضای «صلح» کردند. (1)

جمیل بایک در مصاحبه با روزنامه آلمانی (دیسایت) از قندیل خبر می‏دهد عبدالله اوجلان «پیش نویسی برای صلح آماده کرده است» و از آمریکا می خواهد مداخله کرده و میان پ.ک.ک و ترکیه صلح برقرار کند. (2) اما سفیر آمریکا در ترکیه، پ.ک.ک را متهم به «هدف قرار دادن بیمارستان ها و کشتن شهروندان عادی» کرد و گفت «اول پ.ک.ک باید از مواضع نظامی خود در محلات و کوچه ها دست برداشته و از اعلام مناطق خودمختار منصرف شود.» (3) جمیل بایک در شرایطی از آمریکا تقاضای مداخله کرد، که ایالات متحده آشکارا به خواست های اردوغان در زمینه پشت کردن به نیروهای پ.ی.د (حزب اتحاد دموکراتیک) در کردستان سوریه تن داده است و حتی معلوم نیست به پ.ی.د به عنوان یکی از احزاب اپوزیسیون سوریه اجازه شرکت در کنفرانس ژنو برای «صلح در سوریه» را بدهند.

طوماری که بیش از هزار تن از اساتید دانشگاهی در ترکیه و خارج از ترکیه امضاء کرده اند با اعتراض به کشتار ارتش ترکیه در کردستان خواهان بازگشت رژیم اردوغان به پای میز مذاکرات صلح با پ.ک.ک شده است. محتوای نامه همان توهماتی را حمل می کند که اپوزیسیون چپِ گرد آمده در زیر چتر حزب دمکراتیک خلق ها (ه.د.پ) در جریان انتخابات تابستان گذشته، آن را نمایندگی می کرد. این نامه محرکِ به راه افتادن بحث و جدل های زیادی در مورد اوضاع ترکیه شده است؛ بحث هایی که حتی درون احزاب پارلمانی انشقاق به وجود آورده است. اردوغان امضاء کنندگان را «اساتید دروغین» خواند و آنان را متهم به «حمایت از تروریسم» کرد. در جواب، رهبر حزب جمهوری خواه خلق، اردوغان را «رئیس جمهور دروغین» نامید که باعث انتقاد این حزب به رهبرش شد. حتی دمیرتاش اعلام کرد که در «ه.د.پ» کسانی هستند که «عاشق اردوغان» می باشند.

عدهای از اساتید امضاء کننده نامه اول، نامه ای دیگر با ششصد امضاء منتشر کردند و ضمن تأیید محتوای نامه ی قبل، از پ.ک.ک خواستند که دست از «عملیات ترور» بردارد. بی تردید، نامه دوم زیر فشارهای نیروهای امنیتی رژیم اردوغان صادر شده است، اما محکوم کردن «طرفین» جنگ در شرایطی که به هیچ وجه «طرفین» در موقعیتی برابر و ماهیت یکسانی ندارند، نشانه ی گسترش یک گرایش خطرناک در میان روشنفکران مترقی است که خواهان بازگرداندن کشور به «ثبات قبلی» هستند و عاجزانه از اردوغان می خواهد که به وعده های هشت سال پیش خود بازگردد غافل از آن که گسترش بی ثباتی روند آینده است و عامل آن نه دست یازیدن پ.ک.ک به جنگ بلکه تضادهای حاد شونده ی بزرگی است که تمام خاورمیانه را به گرداب خود کشیده است و دولت جمهوری ترکیه از آن مصون نیست.

این گرایش نه تنها توهم آفرین بلکه بسیار خطرناک است، زیرا اردوغان نیز سرکوب امنیتی و نظامی اش را با همین استدلال که وی تنها آلترناتیو برای «حفظ ترکیه» و «حفظ ثبات» است و مساله کُرد نیز فقط می تواند در سایه چنین «ثباتی» حل شود، توجیه می کند. اردوغان بر همین پایه نه فقط بخش هایی از توده های مردم زحمتکش را به سوی خود کشید بلکه در میان روشنفکران به اصطلاح چپ و سکولار نیز شکاف انداخت. دقیقاً به این علت که بی ثباتی، حریق وار در حال گسترش است، گفتمان «ثبات» اردوغان در میان اقشار میانی وحشت زده پایه پیدا کرده است.

هنگامی که جنگ داخلی در سوریه آغاز شد، به ذهن کمتر کسی خطور می کرد که در جهت فعلی اش حرکت کند. درست وقتی رژیم اردوغان نقش پدرخوانده ی نیروهای اسلام گرای سوریه را بازی می کرد، نیروهای اپوزیسیون چپ ترکیه هیچ تحلیل و سیاستی را در قبال جنگ سوریه نداشتند و این توهم را در سر داشتند که الگوی اسلام گرایی «معتدل» در ترکیه با اسلام گرایی نقاط دیگر خاورمیانه فرق دارد. اما الگوی اسلام گرایی «معتدل» به صخره های سخت واقعیت برخورد.

اکنون یک تئوری دیگر که آن هم از واقعیت تهی است، با این مضمون که «دموکراسی پارلمانی ترکیه به دلیل استبداد فردی اردوغان برهم خورده و باید جلوی قدرت فردی اردوغان را گرفت»، به راه افتاده است. در ترکیه امروز، در اپوزیسیون چپ کمتر کسی علیه کلیت دولت حرف می زند. در نگاه اکثریت چپ معضل در فرد اردوغان و گرایش او به خودکامگی خلاصه شده است. سوال اینجا است که آیا با چنین سیاست هایی می توان توده های مردم را ولو برای یک مقاومت سیاسی معنادار بسیج کرد و مانع از کناره گیری توده های عصبانی یا گرایش شان به سمت نیروهای اسلام گرا شد؟

این سیاست در حالی فرد اردوغان را نشانه گرفته است که اردوغان با ارتش ترکیه و نیروهای امنیتی آن متحد شده است و ارتش ترکیه در حال تبدیل شدن به ارتشی مشابه ارتش اسلام گرای پاکستان است. کافی است به ویدئوهایی از اردوهای تعلیماتی نیروهای مخصوص ارتش ترکیه در یوتیوپ رجوع کنیم تا ببینیم شعارهای دوره های تعلیماتی این نیروها، الله اکبر و دیگر شعارهای اسلامی در کنار شعارهای عظمت طلبی ترک است. ارتش ترکیه همواره ستون فقرات این دولت طبقات استثمارگر و وابسته به نظام سرمایه داری جهانی بوده است. اما امروزه این ارتش دیگر شباهت زیادی به ارتش سکولارِ تعلیم یافته ی آمریکا در اردوهای نظامی شهر تمپای ایالت فلوریدا ندارد. این به معنای آن نیست که ارتش ترکیه دیگر ارتش ناتو نیست و با امپریالیسم آمریکا متحد نخواهد بود. ارتش اسلام گرای پاکستان نیز در عین حال که در پیمان های نظامی منطقه ای امپریالیسم آمریکا حضور دارد از القاعده و طالبان به عنوان میلیشیاهای نیابتی خود حفاظت می کند. معضل بزرگ سیاسی در ترکیه گرایش اردوغان به خودکامه شدن نیست. بلکه تشدید هم زمان اسلام گرایی و سلطه ی سرمایه داری امپریالیستی و احتمال برخورد میان اسلام گرایان و امپریالیست ها است و اینکه در سایه ی چنین وضعیتی، نیروهای اپوزیسیون چپ گاه با این و گاه با سمت دیگر متحد شوند.

جریانی مانند پ.ک.ک تلاش دارد تا از این تضاد استفاده کند. اما در حالی که تضاد و اختلاف نظر جدی میان رژیم اردوغان و آمریکا موجود است، اما امپریالیسم آمریکا به هیچ وجه به دنبال تضعیف دولت جمهوری ترکیه نیست. ناتو و کاخ سفید به طور مکرر از بمباران مواضع پ.ک.ک توسط ارتش ترکیه حمایت کرده اند. تضادهای میان رژیم اردوغان و آمریکا حادتر از این نیز خواهد شد. زیرا اسلام گرایی مانند حریقی در حال گسترش است و سیاست رژیم اردوغان برای برقراری ثبات پیشی گرفتن از این موج در زمینه ی اسلام گرایی و نفوذ در منطقه بر مبنای اسلام گرایی است.

اردوغان و حزب آ.ک.پ از ابتدای رسیدن به قدرت تا دو سال پیش از این، حمایت سرمایه داری بزرگ کلاسیک ترکیه را نیز با خود داشت، اما این بورژوازی از تشدید اسلام گرایی هراسناک است و این هراس را در انتخابات تابستان گذشته ی ترکیه با رأی دادن به احزاب دیگر بیان کرد. به همین منوال، بورژوازی کُرد که در گذشته به آ.ک.پ رأی می داد و در مقابل پ.ک.ک صف آرایی می کرد، در انتخابات گذشته به جای آ.ک.پ به ه.د.پ رأی داد. اما باند حاکم در دولت ترکیه به رهبری اردوغان مصرانه پروژه ی اسلامی کردن ارکان دولتی (در مرکز آن ارتش و نیروهای امنیتی ترکیه) و در عرصه ی خاورمیانه سیاست «عمق استراتژیک» که مشخصاً به معنای گسترش نفوذ ترکیه تا مصر هست را پیش می برد. این گسترش نفوذ در زبان دیپلماتیک توسط داوود اوغلو «عمق استراتژیک» نامیده شده و در زبان سیاسی و ایدئولوژیک به «عثمانی جدید» ترجمه شده است. اردوغان در عین حال که از تشدید اسلام گرایی برای تقویت و تحکیم دولت ترکیه سود می جوید از ناسیونالیسم عظمت طلب ترک نیز استفاده کرده و خود را آتاتورک دوم ترکیه می خواند.

در چنین اوضاعی، ندای «صلح طلبی» ره به جایی نخواهد برد. شهرهای کردستان به محاصره نیروهای ارتش و پلیس ترکیه درآمده اند. مردم کردستان ماه ها است در فضای حکومت نظامی و مقررات منع آمد و شد به مقاومت ادامه می دهند. آن ها به خیابان می آیند، شعار می دهند، سرود می خوانند، فریاد خشم خود را بر سر دولت فرو می کوبند، به یکدیگر دلداری می دهند، تداوم مقاومت و مبارزه را سازمان دهی می کنند و البته صلح می خواهند.

صلحی با نام «خودمختاری» یا «خودگردانی». توده های مردم هرگز تجربه تلخ را جمع بندی نخواهند کرد. نیروهای چپ ترکیه که عمدتاًً سخنگو و بیان کننده ی روحیات قشرهای میانی هستند، بالکل ناباوری خود را نسبت به نظام حاکم و وضع موجود دور ریخته اند. این طرز تفکر در میان توده های مردم نیز رایج شده است. توده های مردم همیشه دنبال راهی خواهند بود که متفاوت از راه حل های واقعی باشد، مگر این که راه واقعی یعنی انقلاب، نمایندگان و سخنگویان آگاه و متشکل خود را در میان توده ها داشته و بیراهه های خرده بورژوازی را به چالش بگیرد و راه دیگری در مقابل مردم بگشاید. •

 

توضیحات:

 

1- روز 11 ژانویه 2016 گروهی از اساتید دانشگاه ها و روشنفکران در ترکیه و خارج از ترکیه (از جمله نوام چامسکی، دیوید هاروی و امانوئل والراشتاین) با امضا طوماری خواستار توقف حملات ارتش ترکیه به پ.ک.ک و از سرگیری مذاکره شدند.

1- کرد پرس، جمیل با یک: ما خواهان صلح با ترکیه هستیم. 28/10/1394

2- کرد پرس، سفیر آمریکا از تشکیل قدرت مستقل در شمال و شمال شرق سوریه توسط پ.ی.د حمایت نمی‏کند. 27/10/1394

3- کرد پرس. صالح مسلم پیش شرط های پ.ی.د را برای شرکت در کنفرانس ژنو اعلام کرد 29/10/1394

 

      
بازگشت
htm  pdf
 
تماس با ما 
فيس بوک 
تويتر      
حزب کمونيست ايران (م.ل.م)
را دنبال کنيد در